هر گاه مودی به صورت مستقل از سایر اشخاص به تشکیل و راه‌اندازی کسب و کار بپردازد؛ اعم از اینکه او به تنهایی کار کند و یا مستخدمینی داشته باشد، شخص حقیقی نامیده می‌شود.
اشخاص حقیقی در برابر قانون مالیات های ایران به سه دسته زیر تقسیم می‌شوند:
اشخاص حقیقی ایرانی مقیم ایران؛ این اشخاص در مقابل درآمدهای کسب شده در ایران یا خارج از ایران مشمول پرداخت مالیات هستند.
اشخاص حقیقی خارجی مقیم ایران؛ اشخاص خارجی تنها در ازای درآمدهایی که در ایران یا از ایران کسب می‌کنند، مشمول مالیات هستند.
اشخاص حقیقی مقیم خارج از ایران؛ این اشخاص فقط در مورد درآمدهای حاصله در ایران مشمول مالیات هستند.

اگر یک یا چند شخصیت حقیقی اقدام به ثبت یک شرکت یا موسسه برای انجام اهداف تجاری خود نمایند، در واقع یک شخصیت حقوقی تشکیل داده‌اند؛ ماهیت شخصیت حقوقی از نظر حقوق و تعهدات مستقل از ماهیت تک تک تشکیل دهندگان آن است.
اشخاص حقوقی در برابر قانون مالیات های ایران به دو دسته زیر تقسیم می‌شوند:
۱. اشخاص حقوقی ایرانی مقیم ایران؛ در مقابل درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران به دست می‌آورند، مشمول پرداخت مالیات هستند.
۲. اشخاص حقوقی غیر ایرانی مقیم ایران؛ در مقابل درآمدهای حاصل شده در ایران یا از ایران موظف به پرداخت مالیات هستند.

تاریخ مشمولیت برای مودیانی‌ که در حال فعالیت هستند از تاریخ فراخوان و برای مودیانی که بعد از تاریخ فراخوان شروع به فعالیت رسمی نموده‌اند، از تاریخ شروع فعالیت آن‌ها می‌باشد. مودیان از تاریخ مشمولیت ملزم به صدور و ارسال صورتحساب‏های الکترونیکی به سامانه مودیان می‌باشند .

کلیه صاحبان مشاغل (صنفی و غیرصنفی) و اشخاص حقوقی موضوع فصل چهارم و پنجم باب سوم قانون مالیات‏های مستقیم مصوب۳-۱۲-۱۳۶۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی آن .

حسب دستورالعمل صدور صورتحساب الکترونیکی، سه نوع صورتحساب پیش‌بینی شده است‌که عبارتند از:
صورتحساب الکترونیکی نوع اول، صورتحسابی است دارای شماره منحصر به ‌فرد مالیاتی با اطلاعات هویتی فروشنده و خریدار، کالا‌/خدمت فروش رفته و روش پرداخت آن;
صورتحساب الکترونیکی نوع دوم، صورتحسابی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی با اطلاعات هویتی فروشنده، کالا‌/خدمت فروش رفته، نحوه تسویه وجه صورتحساب و به صورت اختیاری اطلاعات هویتی خریدار;
صورتحساب الکترونیکی نوع سوم، رسید پرداخت وجه صادره از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه الکترونیکی پرداخت دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که حسب مقررات اعلامی سازمان امور مالیاتی کشور، به عنوان پایانه فروشگاهی فروشنده پذیرفته شده است.

تفاوت صورتحساب الکترونیکی نوع اول و دوم در ضرورت درج اطلاعات خریدار است. در معاملات فعالان اقتصادی با یکدیگر (B۲B) که درج اطلاعات کامل خریدار الزامی است، صورتحساب الکترونیکی باید از نوع اول صادر شود.
درصورتحساب الکترونیکی نوع دوم (فروش به مصرف کننده نهایی) درج اطلاعات خریدار در صورتحساب الکترونیکی ضروری نمی‌باشد.

ارسال اطلاعات صورتحساب الکترونیکی به صورت مستقیم توسط مودی
ارسال اطلاعات صورتحساب الکترونیکی توسط شرکت معتمد – با کلید مودی
ارسال اطلاعات صورتحساب الکترونیکی توسط شرکت معتمد- با کلید شرکت معتمد
ارسال اطلاعات صورتحساب الکترونیکی توسط سامانه‌های دولتی

اشخاص حقوقی دارای پروانه هستند که حسب ضوابط و دستورالعمل‌های ابلاغی سازمان، نسبت به ارائه مشاوره وآموزش‌های لازم به مودیان، نصب و پشتیبانی تجهیزات مورد نیاز برای ارائه خدمات مالیاتی از قبیل خدمات مربوط به صدور صورتحساب الکترونیکی و سایر امور غیرحاکمیتی (به تشخیص سازمان) با سازمان همکاری می‌کنند.

نوع اول: مجوز فعالیت‌های مرتبط با حوزه صدور، جمع‌آوری، نگهداری و ارسال صورتحساب الکترونیکی به سازمان امور مالیاتی کشور و نظارت بر عملکرد مودیان در ا‌ین حوزه می‌با‌شد. شرکت‌های دارنده این مجوز قادر به ارائه خدمات نامبرده به خود نیز می‌باشند.
نوع دوم: مجوز فعالیت‌های مرتبط با حوزه آموزش به مودیان مالیاتی و احراز تسلط آن‌ها به حقوق و تکالیف خود در ارتباط با قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان و سایر قوانین مالیاتی مرتبط با مودی می‌باشد.
نوع سوم: مجوز فعالیت‌های مرتبط با حوزه خدمات مشاوره و حسابداری مالیاتی مانند مشاوره فنی و غیرمالیاتی، مشاوره مالیاتی، کمک به تنظیم اظهارنامه‌های مالیاتی، تهیه و نگهداری دفاتر و سایر موارد غیرحاکمیتی به تشخیص سازمان امور مالیاتی کشور در این حوزه می‌باشد.

شناسه‌ای است ۲۲ کاراکتری،که در پایانه فروشگاهی به صورت منحصر به‌ فرد تولید و به هر صورتحساب الکترونیکی تخصیص داده می‌شود.
جزییات آن در سند “قالب شناسه یکتای حافظه مالیاتی و شماره منحصر به ‌فرد مالیاتی “در درگاه سازمان امور مالیاتی کشور به نشانی intamedia.ir در بخش پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان‌،‌گزینه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها قابل بهره‌برداری می‌باشد

ساختار شماره منحصر به ‌فرد مالیاتی از چهار مولفه با طول ثابت تشکیل شده است، طول شماره منحصر به ‌فرد مالیاتی ۲۲ کاراکتر و به صورت ثابت می‌باشد. مولفه‏های شماره مالیاتی، شامل شناسه یکتای حافظه مالیاتی (با طول ثابت ۶ کاراکتر)، تاریخ ثبت صورتحساب در حافظه مالیاتی (به صورت Hex با طول ثابت ۵ کاراکتر)، سریال داخلی صورتحساب حافظه مالیاتی (به صورت Hex با طول ثابت ۱۰ کاراکتر) و رقم کنترلی (تولید شده با الگوریتم Verhoeff). جزییات آن در سند “قالب شناسه یکتای حافظه مالیاتی و شماره منحصر به‌ فرد مالیاتی” در درگاه سازمان امور مالیاتی کشور به نشانی intamedia.ir ‌در بخش پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان‌، گزینه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها قابل بهره‌برداری می‌باشد.

شناسه ای است ۶ کاراکتری که به صورت منحصر به ‌فرد به هر حافظه مالیاتی اختصاص داده می‌شود. شناسه مذکور از مولفه‌های تشکیل دهنده شماره منحصر به فرد مالیاتی می‌باشد که پس از درخواست مودی در قسمت عضویت در کارپوشه تولید و در اختیار وی قرار خواهد گرفت.
جزییات آن در سند “قالب شناسه یکتای حافظه مالیاتی وشماره منحصر به فرد مالیاتی” در درگاه سازمان امور مالیاتی کشور به نشانی intamedia.ir ‌در بخش پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان‌، گزینه آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها قابل بهره‌برداری می‌باشد.

بعد از آنکه مودی اعتراض خود را درسامانه ثبت و به صورت کتبی اعلام نمود و مورد رسیدگی مجدد در سازمان امور مالیاتی قرار گرفت،این سازمان رای خود را به مودی ابلاغ میکند.در صورت اعتراض مجدد آن پرونده به هیئت حل اختلاف ارجاع داده شده و این هیئت یک تاریخ برای رسیدگی به پرونده مشخص کرده و طرفیت دعوی را از آن مطلع میکند تاریخ رسیدگی باید از ده روز قبل به طرفین به خصوص مودی ابلاغ شود در روز جلسه رسیدگی مودی یا نماینده وی و نماینده سازمان امور مالیاتی حتما باید در جلسه حضور داشته باشند و در صورت عدم حضور یکی از آنها جلسه رسیدگی برگزار نخواهد شد و به تاریخ دیگری موکول میشود.حالت دیگری که ممکن است به وجود آید نقص در پرونده و ارائه مدارک مورد نیاز است در این مورد هم هیئت حل اختلاف مهلتی را جهت تکمیل مدارک و رفع نواقص پرونده اعلام کرده و به توافق طرفین می رسد و پس از آن برای ارائه مدارک دیگر عذری پذیرفته نمیشود.

طبق ماده ۲۴۷ قانون مالیات های مستقیم حکمی که از طرف هیئت حل اختلاف صادر میشود لازم اجرا بوده و عذری برای اجرای آن پذیرفته نخواهد شد مگر آنکه مودی ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ آن اعتراض کتبی خود را به این هیئت اعلام نماید.در این صورت پرونده هیئت حل اختلاف تجدید نظر ارجاع داده میشود.این هیئت هر حکمی صادر کند مودی باید بپذیرد با این شرایط که میزان مالیاتی را که به نظر خودش مورد قبول است را باید پرداخت کرده و نسبت به مازاد آن اعتراض کتبی خود را اعلام نماید. در همه موارد ذکر شده در سطور بالا اگر شکایت سازمان امور مالیاتی یا مودی به هر دلیلی رد شود طرفین باید یک درصد میزان مالیات اعتراضی را به عنوان حق الزحمه رسیدگی پرداخت نمایند.برای همین به ویژه مودیان باید توجه داشته باشند اعتراض به برگه تشخیص مالیاتی یا حکم هیئت حل اختلاف باید با دقت و آگاهی و توسط افراد مطلع انجام شود. تا ضمن الزام به پرداخت مالیات تعیین شده شرکت موظف به پرداخت مبلغ حق الزحمه هم نگردد.

بر اساس ماده ۱۳ آیین نامه تحریر دفاتر قانونی تبصره ۳ در مواردی که دفاتر موضوع این آیین نامه توسط مقامات قضایی یا سایر مراجع قانونی و یا به عللی خارج از اختیار مودی از دسترس مودی خارج شود و صاحب دفتر از تاریخ وقوع این امر حداکثر ظرف سی روز دفاتر جدید امضا ، پلمپ و عملیات آن مدت را در دفاتر جدید ثبت کند،تاخیر ثبت عملیات در این مدت به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.

همه اشخاص حقیقی که دارای درآمد و شغل و کسب وکار بوده مطابق با ماده ۹۵ مالیات های مستقیم موظفند بر اساس سال مالی نتیجه عملکرد مالی خود را به سازمان امور مالیاتی اعلام نمایند،در همین راستا اشخاص حقوقی که شرکت داشته و شرکت آنها به ثبت رسیده است هم موظفند طبق ماده ۱۱۰ قانون مالیات های مستقیم اظهارنامه عملکرد را تهیه و به همراه ترازنامه سود و زیان خود به سازمان امور مالیاتی ارسال نمایند و حتما بایستی این کار در مهلت مقرر شده انجام شود.

اشخاص حقوقی مکلفند اظهارنامه عملکرد خود را حداکثر تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی تهیه و ارسال کنند. اشخاص حقیقی نیز حداکثر تا ۳ ماه پس از پایان سال مالیاتی مکلف به تهیه و ارسال اظهارنامه می باشند. اگر مودیان در تاریخ مقرر اظهارنامه مربوطه را ارسال نکنند مشمول جریمه دیر کرد خواهند شد.

اشخاص حقوقی مکلفند اظهارنامه عملکرد خود را حداکثر تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی تهیه و ارسال کنند. اشخاص حقیقی نیز حداکثر تا ۳ ماه پس از پایان سال مالیاتی مکلف به تهیه و ارسال اظهارنامه می باشند. اگر مودیان در تاریخ مقرر اظهارنامه مربوطه را ارسال نکنند مشمول جریمه دیر کرد خواهند شد.

جهت ثبت نام و دریافت پلمپ دفاتر قانونی هر سال قبل از شروع سال مورد نظر از طریق سایت رسمی اداره ثبت شرکت ها اقدام نموده و مرحله به مرحله اطلاعات را تکمیل نموده و با توجه به حجم معاملات شرکت دفاترکل،روزنامه را ثبت نام می نماییم. پس از تکمیل ثبت نام اظهارنامه و رسید پذیرش پلمپ دفاتر مهر و امضا شده به همراه کپی کارت ملی و آخرین آگهی تغییرات ،کپی روزنامه رسمی شخص ثبت نام کننده دفاتر برای اداره ثبت شرکت ها پست میشود.

در صورتی که وکیل مالیاتی متخصص و کار بلدی را برای کسب و کار خود انتخاب کنید نه تنها این کار شما را از نظر اقتصادی در مضیقه قرار نمیدهد بلکه میتواند برای سازمان شما سودده نیز باشد.یک وکیل مالیاتی با تجربه میتواند با راهکارهای قانونی مالیات شما را به کمترین میزان کاهش دهد و از انجام کارهایی که سبب جریمه مالیاتی برای شما میشود جلوگیری کند.

جریمه دیرکرد از زمان ابلاغ برگه تشخیص اصلی یا متمم تا زمان پرداخت جریمه محاسبه می شود و از مودیان اخذ خواهد گردید.

ابتدا وارد سامانه ی عملیات الکترونیکی مودیان مالیاتی به آدرس tax.gov.ir شوید. در قسمت سامانه های عملیات الکترونیکی مالیاتی، روی سامانه ثبت نام الکترونیک کلیک نمایید.
در ادامه پس از مطالعه محتوی صفحه مشاهده شده، روی گزینه ورود به ثبت نام کلیک نموده سپس شماره/شناسه ملی شما خواسته خواهد شد. پس از ورود شماره/شناسه ملی تمامی پرونده های الکترونیک شما، پرونده هایی که شما بخشی از شرکاء آن می باشید، لیست پرونده های ناقص و کلید پیش ثبت نام جدید و حدف ثبت نام اشتباه نمایش داده خواهد شد.

چنانچه به هر دلیل لازم است تا مورد خاص (بغیر از موارد فنی موجود در سامانه ها) را به سازمان اطلاعات دهید می توانید از سامانه رسیدگی به شکایات و ارتباط مردمی سازمان امور مالیاتی کشور استفاده نمایید. در خصوص موارد فنی در هر نرم افزار به صورت مجزا امکان ارسال پیشنهاد و انتقاد در نظر گرفته شده است.
سامانه الکترونیکی پاسخگویی به شکایات و ارتباط مردمی سازمان امور مالیاتی کشور که در اجرای ماده ۲۵ قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مبارزه با فساد فعال گردیده، فرآیندی است که به موجب آن شما می توانید شکایات خود را ثبت نموده و دادستانی انتظامی مالیاتی و سایر دفاتر ذیربط مسئولیت رسیدگی به این شکایات را به عهده دارند.سامانه الکترونیکی پاسخگویی به شکایات و ارتباط مردمی سازمان امور مالیاتی کشور که در اجرای ماده ۲۵ قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مبارزه با فساد فعال گردیده، فرآیندی است که به موجب آن شما می توانید شکایات خود را ثبت نموده و دادستانی انتظامی مالیاتی و سایر دفاتر ذیربط مسئولیت رسیدگی به این شکایات را به عهده دارند.

با توجه به اینکه صاحبان مشاغل مکلف به ثبت نام، می بایست برای هر واحد شغلی یا برای هر محل، جداگانه در نظام مالیاتی ثبت¬ نام نمایند لذا تغییر در کدپستی و آدرس در پرونده الکترونیک جایز نبوده و لازم است مودی یک ثبت نام جدید با اطلاعات نشانی صحیح انجام دهد. در خصوص مودیان حقوقی امکان تغییر ادرس پستی وجود دارد.
نکته: مودیانی که بر اساس آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۳) ماده ۱۶۹ قانون مالیات های مستقیم فعالیت آن ها مکان محور نمی باشد (مانند پزشکان، وکلا و…) در صورت تغییر آدرس می بایست به واحد مالیاتی خود به منظور ویرایش آدرس ثبت نام الکترونیک مراجعه نمایند و نیاز به ثبت نام جدید برای این گروه از مودیان

در اظهارنامه شراکتی هنگامی که یکی از مودیان فوت نموده باشد، می بایست علاوه بر حضور مودی متوفی با درصد سهم صفر در لیست شرکا، اطلاعات وراث او نیز در سامانه ثبت نام به لیست شرکا اضافه شده، کدملی مودی متوفی برای هر کدام از وراث ثبت و نوع شراکت وراث، قهری و نوع شراکت شرکای دیگر اختیاری انتخاب گردد.